Tháng chín

CHƯƠNG BỐN: THÁNG CHÍN - NHỮNG LỐI VỀ VÀ NHỮNG NGÃ RẼ

Phần 1: Người đàn ông từ quá khứ

Người đàn ông tên Khôi ở lại nhà bà Hòa suốt ba ngày.

Ba ngày, cánh cửa nhà bà hầu như không mở. Chị Thu sang ở tạm nhà Hạ, mặt lúc nào cũng đầy lo âu. Hạ thấy chị thấp thỏm nhìn sang nhà mẹ, nhưng không dám qua.

"Chị không vào thăm bà à?" Hạ hỏi.

Thu lắc đầu: "Chuyện của mẹ, để mẹ tự giải quyết. Đây là câu chuyện ba mươi năm rồi, chị không nên xen vào."

Hạ nhìn sang nhà bà Hòa, thấy thỉnh thoảng bóng hai người thoáng qua cửa sổ. Có lúc họ ngồi rất lâu bên nhau, có lúc lại nghe tiếng nói chuyện rì rầm. Hạ tò mò, nhưng em hiểu, có những điều chỉ thuộc về người lớn.

Ngày thứ tư, cánh cửa mở ra. Ông Khôi bước xuống cầu thang, tay vẫn xách chiếc túi cũ. Đi sau ông là bà Hòa, mắt đỏ hoe nhưng miệng cười - một nụ cười mà Hạ chưa từng thấy trên khuôn mặt bà.

"Cháu Hạ ơi." Bà Hòa gọi. "Lại đây chào bác đi con."

Hạ chạy lại. Ông Khôi nhìn em, mắt hiền từ: "Cháu là bé Hạ? Bác nghe bà kể về cháu nhiều lắm. Cháu là người đã giúp Thu về với mẹ nó phải không?"

Hạ gật đầu, ngại ngùng.

Ông Khôi cúi xuống, nhìn thẳng vào mắt em: "Cảm ơn cháu. Nhờ cháu, bà ấy đã có con gái bên cạnh. Cũng nhờ cháu, bác mới có cơ hội gặp lại người xưa."

Hạ không hiểu hết, nhưng em thấy trong mắt ông Khôi có một nỗi buồn xa xăm và một niềm vui khó tả.

Ông Khôi ra đi, hẹn sẽ quay lại. Bà Hòa đứng ở cửa nhìn theo, rất lâu, rất lâu.

Phần 2: Mây và cây bút chì màu

Bé Mây bắt đầu đi học. Trường tiểu học gần khu tập thể, mỗi sáng cô Hương dắt con đi qua gốc cây bàng, chiều lại đón về.

Một hôm, Hạ thấy Mây ngồi thụt thò ở bậc thềm, tay cầm một hộp bút chì màu cũ, mặt buồn thiu.

"Sao thế em?" Hạ hỏi.

"Cô giáo bảo tô màu, nhưng bút của em hết mấy màu rồi. Mẹ chưa có tiền mua cho em."

Hạ nhìn hộp bút - chỉ còn vài cây ngắn cũn, màu đã trầy trụa. Em chạy vào nhà, lấy hộp bút chì màu mới tinh mà anh Hè tặng hồi đầu hè, đưa cho Mây.

"Chị tặng em."

Mây mắt sáng lên, nhưng rồi lại rụt tay về: "Nhưng mẹ em bảo không được nhận quà người khác."

"Thì chị có phải người khác đâu. Chị là chị của em mà."

Mây ôm lấy hộp bút, cười tươi như hoa. Từ hôm ấy, chiều nào Mây cũng sang nhà Hạ vẽ. Hạ dạy em tô màu, dạy em vẽ những bông hoa, những con bướm, những ngôi nhà.

Có lần Mây vẽ một bức tranh: hai người phụ nữ và một bé gái đang ngồi dưới gốc cây to. Mây chỉ vào tranh: "Đây là mẹ em, đây là chị Hạ, đây là em. Còn đây là cây bàng."

Hạ nhìn bức vẽ nguệch ngoạc mà thấy lòng ấm áp lạ thường.

Phần 3: Những lá thư không hồi âm

Anh Hè bắt đầu bận rộn với những ngày ôn thi căng thẳng. Mỗi sáng đi học sớm, tối mịt mới về. Hạ ít khi gặp anh, chỉ thỉnh thoảng thấy bóng anh thoáng qua trên ban công tầng hai.

Em viết thư cho anh - những lá thư nhỏ, kể về cây sống đời, về Mây, về chị Thu, về bà Hòa và ông Khôi. Em bỏ thư vào khe cửa nhà anh mỗi sáng.

Anh Hè không trả lời bằng thư, nhưng mỗi tối, trước khi đi ngủ, Hạ lại thấy đèn phòng anh sáng. Em tưởng tượng anh đang học bài, và em cũng lấy sách ra học - học để thi vào cấp ba, học để không thua kém anh.

Một hôm, Hạ nhận được một phong bì dán kín, để ở gốc bàng. Bên trong là một bức vẽ anh Hè vẽ: hình một cô bé đang ngồi học dưới ánh đèn, bên cạnh là chậu cây sống đời. Góc bức vẽ có dòng chữ nhỏ: "Em học bài nhé. Anh cũng đang học. Cùng cố gắng!"

Hạ cười, cất bức vẽ vào cặp, bên cạnh bức vẽ đầu tiên anh tặng.

Phần 4: Bí mật của mẹ

Một buổi tối cuối tháng Chín, mẹ Hạ đi chợ về muộn hơn thường lệ. Hạ thấy mẹ ngồi thừ người ra, mặt tái nhợt.

"Mẹ ơi, mẹ sao thế?"

Mẹ Hạ lắc đầu: "Không sao. Mẹ chỉ hơi mệt."

Nhưng Hạ thấy trong tay mẹ có một phong bì. Và em nhận ra nét chữ trên đó - chính là nét chữ trong những lá thư cũ ở chiếc hộp dưới gầm giường.

"Mẹ ơi, ai gửi thư cho mẹ vậy?"

Mẹ Hạ im lặng hồi lâu, rồi nói: "Ba con. Ba con gửi thư về."

Tim Hạ đập mạnh. Em ngồi xuống bên mẹ, run run hỏi: "Ba... ba đâu ạ? Ba nói gì?"

Mẹ Hạ mở phong bì, lấy ra một lá thư mỏng. Bà đọc, mắt đẫm lệ:

"Hà yêu quý,

Anh biết đã rất lâu rồi, hai mươi năm rồi anh mới viết cho em. Anh không biết em còn ở địa chỉ cũ không, nhưng anh vẫn gửi thư về đây, như một cách gửi niềm hy vọng cuối cùng.

Ngày ấy anh đi, mang theo bao ước mơ trẻ dại. Anh muốn làm giàu, muốn có tiền để cưới em, muốn cho em cuộc sống tốt đẹp hơn. Nhưng rồi mọi chuyện không như ý. Anh thất bại, anh trắng tay, anh không dám về.

Bây giờ anh đã già, đã ổn định. Anh chỉ muốn biết em thế nào. Em có khỏe không? Em có hạnh phúc không? Và... em có con không?

Nếu có thể, anh muốn gặp em một lần. Chỉ một lần thôi, để nói lời xin lỗi sau hai mươi năm.

Ký tên: Tuấn - người đã hứa sẽ trở về."

Hạ im lặng nghe mẹ đọc. Nước mắt em cũng chảy dài.

"Mẹ ơi, mẹ có gặp ba không?"

Mẹ Hạ nhìn con, mắt đỏ hoe: "Con muốn gặp ba không?"

Hạ không biết trả lời thế nào. Em chưa bao giờ nghĩ về việc gặp ba. Trong tâm trí em, ba chỉ là một bóng hình mờ nhạt trong những bức ảnh cũ. Một người đàn ông xa lạ.

Nhưng trong sâu thẳm, em vẫn muốn biết. Muốn biết ba là người thế nào. Tại sao ba lại đi. Và ba có yêu em không.

"Con... con không biết ạ." Hạ nói thật.

Mẹ Hạ ôm con vào lòng: "Thôi, để mẹ nghĩ đã. Mẹ sẽ cho con biết khi mẹ sẵn sàng."

Phần 5: Những ngã rẽ

Cuối tuần, anh Hè ghé xuống nhà Hạ. Lâu rồi hai đứa mới có thời gian ngồi với nhau.

"Anh nghe nói ba em vừa gửi thư về?" Anh Hè hỏi.

Hạ gật đầu: "Dạ. Mẹ em bảo ông ấy muốn gặp lại."

"Em muốn gặp không?"

Hạ im lặng hồi lâu: "Em không biết. Tự nhiên em thấy sợ. Sợ gặp rồi không biết nói gì. Sợ ông ấy không như em tưởng tượng. Sợ... sợ mẹ buồn."

Anh Hè nắm tay Hạ - lần đầu tiên anh làm điều đó. Bàn tay anh ấm áp và vững chãi.

"Em biết không, anh cũng từng như em. Hồi nhỏ, anh cũng không biết ba mình là ai. Ba anh đi làm xa từ khi anh chưa sinh ra, mãi đến năm anh lên năm mới về."

Hạ ngước nhìn anh: "Thật ạ?"

"Ừ. Lúc đầu anh cũng sợ, cũng không dám lại gần. Nhưng rồi anh nhận ra, ba anh cũng sợ, cũng không biết làm thế nào để làm quen với đứa con trai của mình. Rồi thời gian qua, mọi thứ đều ổn."

"Anh may mắn quá."

Anh Hè cười nhẹ: "Ừ, anh may mắn. Nhưng em cũng sẽ ổn thôi. Dù em có quyết định thế nào, anh vẫn ở đây."

Hạ nhìn anh, lòng bỗng nhẹ nhõm hơn. Có ai đó bên cạnh, sẵn sàng lắng nghe và ở lại - điều đó quý giá biết bao.

Phần 6: Bức thư từ quá khứ

Một tuần sau, khi Hạ đi học về, em thấy mẹ ngồi ở bàn với một xấp giấy cũ. Đó là những lá thư trong chiếc hộp dưới gầm giường.

Mẹ Hạ nhìn con: "Lại đây, mẹ kể con nghe chuyện ngày xưa."

Hạ ngồi xuống bên mẹ, lắng nghe.

Ngày ấy, mẹ Hạ tên Hà, là cô gái mười chín tuổi, làm công nhân trong một nhà máy dệt. Ba Hạ tên Tuấn, là kỹ sư trẻ mới ra trường, được phân công về nhà máy để sửa chữa máy móc.

Họ gặp nhau, yêu nhau. Yêu say đắm, yêu như chưa từng yêu ai. Hai năm sau, họ định cưới. Nhưng ba Hạ nhận được một cơ hội đi nước ngoài học tập, với điều kiện phải đi ngay, phải tập trung học, không được lấy vợ.

"Hứa với anh, chờ anh nhé." Ba Hạ nói thế.

"Ừ, em chờ." Mẹ Hạ hứa.

Những năm đầu, thư từ qua lại đều đặn. Rồi dần dần, thư thưa thớt. Rồi mất hẳn. Mẹ Hạ viết thư, không hồi âm. Mẹ gọi điện, không liên lạc được. Mẹ chờ, chờ mãi, cho đến khi biết mình có thai.

"Bà ngoại khuyên mẹ bỏ con." Mẹ Hạ nói, mắt nhìn xa xăm. "Nhưng mẹ không bỏ. Mẹ sinh con ra, nuôi con lớn. Mẹ tin một ngày nào đó ba con sẽ về."

Hạ khóc. Em ôm chầm lấy mẹ: "Mẹ ơi, con thương mẹ quá."

"Giờ ông ấy về, muốn gặp lại. Mẹ không biết nên gặp hay không." Mẹ Hạ nhìn con: "Con nói đi, mẹ nên làm gì?"

Hạ im lặng suy nghĩ. Em nhớ đến bà Hòa và ông Khôi - hai người sau ba mươi năm mới gặp lại. Em nhớ đến chị Thu và người yêu cũ - họ chọn không gặp lại. Em nhớ đến lời anh Hè: "Dù em quyết định thế nào, anh vẫn ở đây."

"Mẹ ơi, hay mẹ gặp ba đi." Hạ nói. "Gặp để biết câu chuyện của ông ấy. Gặp để không phải ân hận sau này. Và con cũng muốn gặp ba. Nhưng nếu mẹ chưa sẵn sàng, mẹ cứ gặp trước đi ạ."

Mẹ Hạ nhìn con, mắt đỏ hoe: "Con gái của mẹ lớn thật rồi."

Phần 7: Cây sống đời và những nhánh mới

Một tháng sau cơn bão, những nhánh cây sống đời Hạ cắm xuống đất đã bén rễ và bắt đầu lớn lên. Bảy chậu cây nhỏ xinh xắn, xanh mướt, xếp thành hàng trước hiên nhà.

Hạ đặt tên cho từng chậu: Một chậu tặng anh Hè, một chậu tặng mẹ, một chậu tặng bà Hòa, một chậu tặng chị Thu, một chậu tặng cô Hương, một chậu tặng bé Mây. Và một chậu em để dành - cho người ba mà em sắp gặp.

"Mỗi người một chậu." Hạ nói với anh Hè khi anh xuống chơi. "Để ai cũng có một cây sống đời. Để nhớ rằng, dù thế nào, chúng ta vẫn có thể sống và lớn lên."

Anh Hè nhìn những chậu cây, rồi nhìn Hạ: "Em lớn thật rồi."

Hạ mỉm cười. Em biết mình vẫn còn nhỏ, vẫn còn nhiều điều phải học. Nhưng ít nhất, em đã học được cách yêu thương, cách chờ đợi, và cách tha thứ.

Phần 8: Cuộc gặp gỡ cuối tháng

Cuối tháng Chín, mẹ Hạ quyết định gặp ba Hạ. Họ hẹn nhau ở một quán cà phê nhỏ gần nhà.

Hạ không đi cùng. Mẹ bảo để mẹ gặp trước, rồi sau đó nếu ổn, mẹ sẽ sắp xếp cho con gặp.

Buổi chiều hôm ấy, Hạ ngồi dưới gốc bàng, ôm chậu cây sống đời dành cho ba. Em lo lắng, hồi hộp, không biết chuyện gì sẽ xảy ra.

Anh Hè ngồi bên cạnh, không nói gì, chỉ im lặng ở đó. Có anh bên cạnh, Hạ thấy yên tâm hơn.

Hai tiếng sau, mẹ Hạ về. Mặt bà không vui cũng không buồn, chỉ có một vẻ bình thản lạ thường.

"Mẹ ơi, sao rồi ạ?" Hạ chạy lại.

Mẹ Hạ ngồi xuống ghế, thở dài: "Ba con... ông ấy đã có gia đình mới. Một người vợ và hai đứa con bên Mỹ."

Hạ sững người. Cả anh Hè cũng im lặng.

"Mẹ... mẹ có buồn không ạ?"

Mẹ Hạ lắc đầu: "Không. Lâu rồi mẹ không còn tình cảm với ông ấy nữa. Mẹ chỉ buồn cho con. Vì con sẽ không có ba như con hằng mong ước."

Hạ ôm lấy mẹ: "Con có mẹ là đủ rồi. Và con có anh Hè, có bà Hòa, có chị Thu, có cô Hương, có bé Mây. Con có cả khu tập thể này. Con không cần ai khác nữa."

Mẹ Hạ ôm con, nước mắt lăn dài. Nhưng lần này, là nước mắt của niềm hạnh phúc.

Phần 9: Một ngày cuối thu

Ngày cuối cùng của tháng Chín, trời bắt đầu se lạnh. Những chiếc lá bàng vàng úa rụng đầy sân.

Hạ ngồi dưới gốc cây, nhìn những chiếc lá rơi. Chậu cây sống đời bên cạnh vẫn xanh tươi, như bất chấp thời tiết.

Anh Hè đến ngồi cạnh em. Cậu vừa thi thử xong, mặt có vẻ mệt mỏi nhưng vẫn cười.

"Hết tháng Chín rồi. Sắp vào thu đấy."

Hạ gật đầu: "Mùa thu đẹp quá anh nhỉ? Lá vàng, trời xanh, gió mát."

"Ừ. Nhưng anh vẫn thích mùa hè hơn."

"Sao ạ?"

Anh Hè nhìn em, mắt cười: "Vì mùa hè có em. Vì em là Hạ mà."

Hạ đỏ mặt, cúi xuống nhìn chậu cây. Em nghĩ về những tháng ngày qua, về những biến cố, những niềm vui, những nỗi buồn. Tất cả như những mảnh ghép, ghép lại thành bức tranh cuộc sống.

Bức tranh ấy chưa hoàn chỉnh, nhưng đã có nhiều màu sắc.

Trong lòng em, cây sống đời vẫn vươn lên, mạnh mẽ và kiên cường. Như em, như mẹ em, như tất cả mọi người trong khu tập thể nhỏ.

Họ đều là những cây sống đời - chỉ cần một mảnh đất nhỏ, một chút yêu thương, là có thể sống và tỏa xanh.