Nội dung

Khi giới thiệu nhân vật, nhiều người viết thường bắt đầu bằng tên, tuổi, ngoại hình hoặc hoàn cảnh của nhân vật đó. Cách này không sai, nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc kể thông tin, nhân vật rất dễ xuất hiện như một bản hồ sơ thay vì một con người đang sống trong câu chuyện.Show, don’t tell: khi giới thiệu nhân vật không phải là “Cô / cậu ấy tên là”.Cùng TNO khám phá cách tác giả Bách Huệ viết cảnh nhân vật chính của “Nhạn xa chen bóng cây tàn” xuất hiện mà không cần liệt kê thông tin nhé."Con vua rồi lại làm vuaCon nhà kẻ khó mò cua tối ngày…"Câu ca dao mở đầu tác phẩm này chính là tín hiệu đầu tiên về nhân vật chính. Nó khiến độc giả hiểu rằng đây là một câu chuyện về làng quê Việt Nam xưa và bắt đầu rời bỏ cuộc sống hiện đại, lùi về quá khứ. Nó cũng tạo ra trong tiềm thức suy nghĩ về sự phân biệt giai cấp giữa “con vua” và “con nhà kẻ khó”, không chỉ ở cái tiền đề xuất thân mà còn cả cái đời người về sau.“Từ nhà trên, tiếng kèn trống đã vang lên từ đêm hôm qua. Người đến kẻ đi xôn xao mãi chẳng dứt.Âm thanh đó dường như vọng lại từ một nơi xa xăm chẳng hề liên quan đến căn phòng nhỏ này.Người đàn ông nằm trên giường. Thầy lang đã lắc đầu bỏ đi, ý nhị dặn người nhà nên tìm thầy khác. Ở nơi này, cái lắc đầu của thầy lang đối với đám dân nghèo chẳng khác chi đã quyết hồi án tử. Người vợ lén khóc nhưng người đàn ông ấy lại dường như chẳng mấy để tâm. Cái lỗ máu trên người ông tuy đã ngừng chảy nhưng viên đạn thì đã xuyên qua lồng ngực rồi kẹt vào xương, vậy mà chẳng thấy ông kêu gào đau đớn nữa. Đôi mắt người đàn ông lờ đờ hết khép rồi mở. Đôi lúc ông hừ nhẹ rồi ngước nhìn về phía đầu giường giống như đang chờ đợi điều gì.”Có ai đó sẽ lìa đời, nhưng tất cả đều vẫn đang vô danh và chẳng thể biết được ai là nhân vật chính. Cho đến khi cụm từ “cha Nhạn” xuất hiện. Dù tác giả chưa giải thích “Nhạn” là ai nhưng chỉ với việc nhắc đến người đàn ông sắp qua đời với vai trò là cha của Nhạn thay vì một cái tên của riêng ông ấy, tác giả đã làm được 3 việc:1. Giới thiệu nhân vật trung tâm: Nhạn.2. Thể hiện sự vô danh, sự nhỏ bé và bị gạt sang bên lề của những kẻ nghèo hèn.3. Cho thấy tình cảnh mà nhân vật đang gặp phải: cha sắp qua đời.“Khi người khóc đám bắt đầu cất giọng “ới hời” từ nhà trên, âm thanh cao vút như một tín hiệu, cha Nhạn chợt rỏ một giọt nước mắt. Đôi mắt ông sáng lên trong chốc lát. Không ai biết đó liệu có phải là điều mà người đàn ông đó đã chờ đợi suốt hơn một ngày một đêm đau đớn hay không. Nhưng đôi mắt của ông dường như đã trong sáng trở lại, thậm chí còn rực rỡ hơn cả những ngày bình thường.”Sự chờ đợi của người cha lúc này đã có lời giải: ông chờ đợi người quyền quý đi trước, để có người khóc than dẫn đường cho ông khi đã nhắm mắt xuôi tay, một niềm tin đậm chất tín ngưỡng người Việt. Lời trăn trối uất nghẹn: “Nếu mà có kiếp sau, thà làm chó lợn…”, khẳng định hiện thực cho độc giả: Nhạn là con của người ở, và sự xung đột giai cấp trong câu chuyện rất tàn khốc.Trong cả chương truyện, Nhạn chỉ được thể hiện trực tiếp qua hai hành động:1. “Bàn tay Nhạn đã sờ lên cổ áo của cha, cào lên lớp vải đã mặc nhiều lần đến tươm ra xác xơ.”2. “Con bé Nhạn cũng khóc lên. Không giống tiếng khóc đau buồn, nó khóc lên như sợ hãi. Những ngày mịt mù phía trước đã chẳng còn ai che chở.”Bốn câu này không chỉ thể hiện sự sợ hãi và đau đớn của Nhạn trước biến cố lớn, mà còn cho độc giả hiểu thêm rằng Nhạn còn nhỏ và hoàn toàn bất lực trước bi kịch tàn khốc của gia đình cô bé.Trong một dung lượng nhỏ chưa tới 700 chữ, bằng khoảnh khắc bi thương nhất của đời đứa trẻ, tác giả mang tới cho độc giả một cô bé Nhạn còn nhỏ tuổi, vừa mất cha và thậm chí còn không biết mình sẽ phải đối mặt với hiện thực tàn khốc và mịt mờ sắp tới. Và đó là cách mà Bách huệ kéo độc giả vào biến cố chóng vánh của nhân vật chính, khơi gợi nên sự thương cảm và ngóng trông những bước đi chập chững của cô bé trong diễn biến tiếp theo.